Start/stop teknolojisi: İtibarından daha iyi.

Bir aracın start/stop sistemi nasıl çalışır?

SEG Automotive’nin start/stop sistemini 2007 yılında seri üretime sunmasından bu yana mekanizma neredeyse hiç değişmedi:
Araç durduğunda veya artık hız üreticinin belirlediği bir değerin altına düştüğünde (genellikle 4–8 km/sa arasında), motor otomatik olarak kapanır.

Manuel şanzımanlı araçlarda, vites kolunun boşa alınması veya debriyajın basılı olması ve fren pedalına basılması gerekir. Yeniden çalıştırma, fren pedalının bırakılmasıyla – bazı araçlarda ise debriyaja tekrar basılmasıyla – gerçekleşir. Otomatik şanzımanlı araçlarda ise motorun kapanması için uygun yavaşlama yeterlidir; yeniden çalıştırma fren pedalının bırakılmasıyla veya gaz pedalına basılmasıyla sağlanır. Günümüzde bazı araç modelleri, öndeki aracın hareket etmeye başladığını mesafe destek sistemi (Distance Assist) ile algılayarak motoru otomatik olarak çalıştırabilir. Durma aşamalarında, motor kapalı olmasına rağmen tüm elektrikli sistemler çalışmaya devam eder – motorun tamamen kapatıldığı durumların aksine.

Örneğin otoyolda dur‑kalk trafikte, Almanya’da start/stop sistemini devre dışı bırakmak için bir düğme bulunur (genellikle “auto off” olarak adlandırılır). Bu durum ABD gibi diğer pazarlarda farklı olabilir; çünkü bazı ülkelerde sistemin – geçici olarak bile – kapatılmasına izin verilmez ve bu nedenle de böyle bir özellik sunulmaz.

“Start/stop, marş motorunu çabuk yıpratır.”

Gerçek: Modern start/stop özellikli araçlarda, geleneksel marş motorlarına kıyasla beş kata kadar daha yüksek çevrim dayanıklılığına sahip özel start/stop marş motorları bulunur. Ayrıca günümüzde marş jeneratörü olarak çalışan kombine sistemler de mevcuttur (örneğin SEG Automotive’nin 48V Boost-Recuperation Machine sistemi). Bu sistemler, daha yüksek yük kapasitesini son derece sarsıntısız bir çalıştırma ile birleştirir. Her iki teknoloji de, ek marş döngülerini sorunsuz şekilde karşılayacak dayanıklılığa sahiptir.

“Sürekli start/stop döngüleri aküyü zarar verir.”

Gerçek: Start/stop özellikli araçlarda, sık şarj/deşarj döngülerine dayanacak şekilde özel olarak geliştirilmiş EFB veya AGM aküler kullanılır. Bu nedenle, bu tür kullanım koşulları için mükemmel bir şekilde uygundurlar.

“Start/stop, yağ basıncı düştüğü için motora zarar verir.”

Gerçek: Modern motorlar, start/stop kullanımını destekleyecek şekilde tasarlanmıştır; yağ basıncı ve yağlama, motor yeniden çalıştığında yeterince hızlı bir şekilde oluşturulur. Ayrıca start/stop sistemi yalnızca motor ve yağ sıcaklığı uygun olduğunda devreye girer. Bu anda motor zaten sıcak ve iyi yağlanmış durumdadır — dolayısıyla zararlı bir aşınma oluşmaz.

“Sistem çoğu zaman çalışmıyor – demek ki güvenilmez veya arızalı.”

Gerçek: Start/stop sistemi, çok sayıda güvenlik ve çalışma koşuluna bağlıdır. Araç modeline ve üreticisine bağlı olarak, start/stop’un devreye girmesini engelleyebilecek çeşitli faktörler vardır, örneğin:

• Akü gereken minimum voltaja ulaşmamıştır.
• Soğuk: Kışın çok düşük sıcaklıklar aküyü zorladığı için, aşırı soğuk hava koşullarında otomatik start/stop sistemi devre dışı kalır. Alt sıcaklık sınırı üreticiye göre değişmekle birlikte genellikle +3 °C ile –5 °C arasındadır.
• Yoğun ısıtma kullanımı (cam ve koltuk ısıtması dahil), en azından geçici olarak sistemin devre dışı kalmasına neden olabilir.
• Sıcak: Klima yüksek güçte ve enerji yoğun çalışıyorsa start/stop devreye girmeyebilir.
• Motor henüz çalışma sıcaklığına ulaşmamıştır.
• Araç bir eğimde (yokuş yukarı veya aşağı) durmaktadır.
• Durma yerine park etme durumu olduğuna dair işaretler: sürücü emniyet kemerinin çözülmesi, kapı veya kaputun açılması, direksiyonun güçlü şekilde çevrilmesi.
• Park Asistanı aktiftir.
• Römork çekme durumu (araç çekme kancası kullanıyorsa).
• Dizel araçlarda: Dizel partikül filtresi (DPF) rejenerasyonu aktif durumdadır. Filtre kurumla dolduğunda, temizlenmesi için motorun kesintisiz ve sürekli çalışmasına ihtiyaç vardır. Bu süre boyunca start/stop devre dışı kalır ve rejenerasyon tamamlandığında yeniden çalışır. Bu durum atölyelere sıkça “arıza” olarak bildirilse de sistem korumasının normal bir parçasıdır.
  
  

“Sık çalıştırma, rölantide çalışmaktan daha fazla aşınmaya neden olur.”

Gerçek: Modern start/stop sistemleri, rölanti sırasında oluşabilecek aşınmayı önlemek ve sık çalıştırma koşullarına dayanacak şekilde özel olarak geliştirilmiştir.

Rölanti sırasında

• Isı oluşur,
• Gereksiz yakıt yanması gerçekleşir,
• Karbon dioksit (CO₂) açığa çıkar.

Start/stop teknolojisi bunları azaltır – bu nedenle, servis ömrü açısından bakıldığında bile olumlu bir etki yaratır.

“Start/stop, kısa mesafeli sürüşlerde zararlıdır.”

Gerçek: Çok kısa mesafeli sürüşlerde start/stop sistemi zaten otomatik olarak devre dışı kalır, çünkü:

• Motor henüz ısınmamıştır,
• Akü yeterince şarj olmamıştır,
• Yağ çalışma sıcaklığına ulaşmamıştır.

Bu durum, hem aküyü hem de motoru korumak için tasarlanmıştır.

“Kalkış anında özellikle fazla egzoz gazı oluşur. Bu da start/stop’un etkisini fazlasıyla ortadan kaldırır.”

Gerçek: En yüksek emisyon, soğuk çalıştırma sırasında oluşur. Çünkü katalitik konvertör ve motor henüz soğuktur ve bu durumda emisyonlar belirgin şekilde artar. Start/stop sistemi ise yalnızca motor çalışma sıcaklığına ulaştığında devreye girer. Bu noktada üretilen egzoz gazı miktarı, rölantiye kıyasla çok daha düşüktür. Bu nedenle, start/stop sisteminin egzoz emisyonu dengesi açık şekilde pozitiftir.

“Sistem rahatsız edici ve neredeyse hiçbir işe yaramıyor.”

Gerçek: Modern start/stop sistemleri ve özellikle 48V marş jeneratörleri, motoru neredeyse fark edilmeyecek kadar sarsıntısız ve anında çalıştırır. Gerçek sürüş koşullarında start/stop marş motorları yakıt tüketimini yüzde 8’e kadar, SEG Automotive’nin BRM’i gibi 48V marş jeneratörleri ise yüzde 15’e kadar azaltır – buna bağlı olarak CO₂ emisyonları da aynı oranda düşer. Sürüş güzergâhına bağlı olarak tasarruf oranı daha düşük olsa bile, rölantide geçen her dakikanın engellenmesi tasarruf sağlar – ve çevreye de olumlu katkı sunar.

Alman Otomobil Kulübü ADAC, kalıcı devre dışı bırakmaya karşı uyarıyor.

Piyasada, start/stop sistemini kalıcı olarak devre dışı bırakan OBD (teşhis soketi) donanım aparatları veya mobil uygulamalar bulunabiliyor. Ancak dikkat: Start/stop sisteminin kalıcı olarak kapatılması, egzoz emisyonlarını olumsuz etkilediği için aracın işletme izninin (TÜV onayı) geçersiz hale gelmesine neden olabilir. ADAC’a göre bu, izin verilmeyen bir teknik değişiklik olarak değerlendirilir ve bir sonraki teknik muayenede (TÜV) şikâyete veya kalma durumuna yol açabilir.

Start/stop fonksiyonu büyük ölçüde elektronik sistemlere bağlı olduğundan, olası arızaların donanımı uygun bir atölyede kontrol edilmesi gerekir. Atölyeler genellikle aşağıdaki kontrolleri gerçekleştirir:

Şarj voltajı / alternatör kontrolü: Güç çıkışının hâlâ yeterli olup olmadığı test edilir.

Sensör değerlerinin okunması:

• Fren basınç sensörü
• Debriyaj sensörü
• Sıcaklık sensörü

Gerekirse yazılım sürümlerinin kontrol edilmesi ve güncellenmesi.

Bileşenlerin kontrolü:

• Röleler
• Şase (topraklama) noktaları
• Marş kabloları
• Kayışlar (marş jeneratörleri için)